Kolektif düşünce ne anlama gelir? (Benim kafamın içinde başlayan ama mahalleye kadar yayılan o tuhaf süreç)
Bazen sabah uyanıyorum ve daha kahvemi içmeden beynimde bir grup insan toplanmış oluyor. Kimler mi? Ben, benim “fazla düşünen versiyonum”, “rahat takılan versiyonum”, bir de nedense her karara karışan iç sesim ve mahalleden tanıdığım ama asla davet etmediğim birkaç hayali komşu.
İşte tam bu kalabalığın ortasında şu soru dönüyor: Kolektif düşünce ne anlama gelir?
Normalde bu soru akademik bir kavram gibi duruyor ama ben İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak bunu daha çok şöyle yaşıyorum:
“Abi biz ne yiyeceğiz?” sorusunun 12 kişilik WhatsApp grubunda 3 saat boyunca çözülememesi.
Kolektif düşünce ne anlama gelir? Basit ama hiç de basit olmayan bir fikir
Kolektif düşünce, en basit haliyle bir grubun tek bir birey gibi düşünmesi değil; herkesin fikrinin birbirine karışıp yeni bir ortak karar üretmesi demek.
Ama bunu akademik kitaplar böyle anlatır. Benim hayatımda karşılığı şu:
6 kişi dışarı çıkacak
1 kişi “ben her şeye uyarım” der
2 kişi kararsız kalır
1 kişi açtır
1 kişi “çok kalabalık yer olmasın” der
Sonunda kimse karar veremez ama herkes bir şekilde aynı mekâna gider
İşte bu kolektif düşünce.
Yani kimse tam olarak kontrol etmez ama sonuç ortaya çıkar. Bazen güzel olur, bazen “biz niye buraya geldik?” diye bakarız.
İzmir’de kolektif düşünce: Sahilde başlayan felsefi krizler
İzmir’de kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun cevabı genelde sahilde başlar.
Bir grup arkadaşla oturmuşuz. Hava güzel, rüzgar var, midye dolma yemişiz. Her şey huzurlu.
Sonra biri diyor ki:
“Ya hayat aslında ne ya?”
İşte o an kolektif düşünce başlıyor.
Grup içi düşünsel kaosun ilk aşaması
Ben içimden:
“Abi yine felsefe açıldı, ben sadece çay içmeye gelmiştim.”
Ama dışım:
“Doğru diyorsun ya…”
Diğer biri:
“Bence hayat seçimlerimizden ibaret.”
Bir diğeri:
“Ben acıktım.”
Ve o anda kolektif düşünce şuna dönüşüyor:
Hem varoluşsal kriz hem de lahmacun siparişi.
Kolektif düşünce ne anlama gelir? Sosyal medyada yaşanan versiyonu
Gerçek dünyada kolektif düşünce yavaş ilerler. Ama sosyal medyada bu süreç turbo modda çalışır.
Bir tweet atılır:
“Bence en iyi tatlı sütlaçtır.”
Altı saniye sonra:
300 kişi katılır
200 kişi “künefe ne olacak?” diye kavga eder
50 kişi “revani underrated” der
10 kişi konuyu tamamen felsefeye bağlar
Ve sonuç: İnsanlık tatlı yüzünden bölünür.
İşte kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun dijital hali tam olarak budur:
Herkes aynı anda düşünüyor ama kimse aynı şeyi düşünmüyor.
Arkadaş grubu dinamiği: Demokratik gibi görünen kaos sistemi
Bizim arkadaş grubunda bir kural vardır:
“Demokrasi var.”
Ama bu demokrasi şöyle çalışır:
Herkes konuşur
En çok konuşan kazanır
En aç olan aslında yönlendirir
En sessiz olan sonradan “ben zaten bunu istememiştim” der
Geçen gün yaşanan örnek:
“Ne yapıyoruz bugün?”
Cevaplar:
Kafe
Sahil
Evde takılalım
Sinema
Hiçbir şey
Sonunda ne yaptık?
Aynı kafeye gidip aynı masaya oturduk.
İşte kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun İzmir versiyonu:
Herkes farklı fikir söyler ama sonuç hep aynı yere çıkar.
Beyin içi toplantı: İç seslerin koalisyonu
Benim kafamda bazen resmi toplantı olur.
İç ses 1: Mantık
“Erken yatman gerekiyor.”
İç ses 2: Keyif insanı
“Bir bölüm daha dizi izlemek kimseyi öldürmez.”
İç ses 3: Gelecek kaygısı
“Yarın önemli işler var, ciddi ol.”
İç ses 4: İzmirli rahatlığı
“Abi hayat kısa ya, biraz akışına bırakalım.”
Ve sonuç?
Hiçbir şey yapılmaz ama herkes bir şekilde memnun değildir.
İşte bu da kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun içsel versiyonu:
Tek bir karar yoktur, ama çok fazla fikir vardır.
Kalabalık kararlar: Kimse sorumlu değil ama herkes dahil
Kolektif düşünce en çok “karar alma anlarında” kendini gösterir.
Mesela:
“Bu yaz nereye gidelim?”
Başlar:
Bodrum
Çeşme
Fethiye
Evde kalalım (bu fikir genelde fazla destek bulmaz ama hep vardır)
Sonra süreç ilerler:
Fiyatlar konuşulur
Ulaşım tartışılır
Otel yorumları okunur
3 kişi vazgeçer
Ve sonunda:
“Ya biz en iyisi İzmir’de takılalım.”
İşte kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun tatil versiyonu budur.
Herkes plan yapar ama planlar genelde planlanamaz hale gelir.
Toplum içinde kolektif düşünce: Görünmeyen bir algoritma
Bazen kalabalık bir otobüse biniyorum. Kimse konuşmuyor ama herkes birbirini hissediyor.
Birisi kapıya yakın duruyor çünkü inecek.
Bir diğeri çantasını sıkı tutuyor.
Bir başkası cam kenarını “psikolojik alan” olarak kullanmış.
Ve hiç konuşmadan bir düzen oluşuyor.
Bu düzenin adı kolektif düşünce.
Kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusu burada şuna dönüşüyor:
İnsanların konuşmadan bile ortak bir düzen kurabilmesi.
Ama tabii bazen bu düzen bozulur:
“Biraz ilerler misiniz?”
“Abi zaten dolu”
“Ben de ineceğim ama”
Ve kaos başlar.
Gündelik hayatın küçük kolektif dramları
Market kasasında bile kolektif düşünce vardır.
Sıra beklenir.
Önümdeki kişi kartını unutur.
Arkamdaki kişi iç çeker.
Kasiyer yavaşlar.
Ve herkes aynı anda düşünür:
“Bunu niye yaşıyoruz?”
Hiç kimse yüksek sesle söylemez ama düşünce ortaktır.
İşte kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunun en sessiz cevabı budur.
Kolektif düşünce vs bireysel düşünce: İç savaş gibi
Bireysel düşünce:
“Ben bunu istiyorum.”
Kolektif düşünce:
“Evet ama grup ne ister?”
Ve burada asıl sorun başlar.
Çünkü grup dediğimiz şey aslında:
arkadaşlar
aile
toplum
sosyal medya
hatta bazen apartman WhatsApp grubu
Yani kararlar artık tek kişilik değildir.
Ben mesela bazen sadece “çay içeyim mi kahve mi?” diye düşünürken bile içimde mini bir referandum oluyor.
Aile sofralarında kolektif düşünce fenomeni
Aile yemeği kolektif düşüncenin olimpiyatıdır.
“Ne yemek yapalım?”
Et
Sebze
Çorba
Diyet yapanlar için özel menü
Sonuç:
Annem zaten ne yaptıysa o yenir.
Ama süreç önemlidir.
Çünkü kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusu burada şuna dönüşür:
Karar değil, müzakere sürecidir.
Ben ve kolektif düşünce: İzmirli bir iç çatışma
Bazen kendime bakıyorum ve diyorum ki:
“Ben aslında tek kişi miyim, yoksa küçük bir meclis mi?”
Çünkü karar verirken bile:
mantık konuşuyor
duygular araya giriyor
geçmiş deneyimler örnek veriyor
gelecek kaygısı veto atıyor
Ve ben sadece “tamam” diyorum.
Ama hiçbir şey tam olarak tamam olmuyor.
Son düşünce akışı: Kalabalık kafanın sessiz gerçeği
Kolektif düşünce ne anlama gelir? sorusunu artık sadece bir tanım olarak görmüyorum.
Bu:
arkadaş grubunun karar verme şekli
toplumun görünmeyen refleksi
sosyal medyanın gürültüsü
aile içi uzlaşma savaşı
ve en çok da insanın kendi içindeki kalabalık
Bir noktada fark ediyorsun ki, tek başına düşündüğünü sandığın her şey bile aslında bir “çokluk” içeriyor.
Ve belki de en garip olan şu:
Kimse tam olarak yönetmiyor ama her şey bir şekilde oluyor.
Bu içeriğimizle “Kolektif düşünce ne anlama gelir” hakkında kapsamlı bir bakış açısı sunmaya çalıştık. Flykids okurlarına sevgilerle!
Önerdiğimiz İçerik: Kolektif ceza ne anlama gelir ?